naar blogoverzicht

Zo maak je sfeervolle bokeh met je smartphonecamera

Lichtbolletjes maken kan ook zonder spiegelreflexcamera!

De gekleurde lichtbolletjes in avondfoto’s worden bokeh genoemd. Bokeh betekent vervaging en gaat over de onscherpte in je foto die de sfeer en de kwaliteit bepaalt. Bokeh is dus niet zomaar onscherpte, het is echt de vervaging die je foto beter maakt, zoals een mooie wazige achtergrond als je iemand portretteert. Het onderwerp, de persoon in dit geval, springt er meer uit en door de wazige achtergrond krijgt je foto meer sfeer.

Lampjes worden Lichtvlekjes

Hoewel de werkelijke betekenis van bokeh dus vooral slaat op het scherptediepte-effect in je foto, wordt in de praktijk de term bokeh vooral gebruikt bij de gekleurde lichtvlekjes in een foto. Vooral als je in het donker fotografeert met sfeerlicht, zoals in de decembermaand met veel kerstslampjes, kaarsen en vuurwerk. De lichtpuntje veranderen in wazige vormpjes die de sfeer van je foto enorm ophaalt. Dat kunnen ronde bolletjes zijn of ze kunnen ook de vorm hebben van je diafragmaopening in je camera. 
 
"In de praktijk wordt de term bokeh vooral gebruikt bij de gekleurde lichtbolletjes in een foto."
 
Ook overdag kun je dromerige foto’s met bokeh-bolletjes krijgen, zolang je maar lichtpuntjes in de buurt hebt. Lampjes bij daglicht is niet echt logisch, maar je kunt bijvoorbeeld ook lichtschitteringen op het water gebruiken of lichtvlekjes door het bladerdek van de bomen. Aangezien het nu winter is, overal kerstverlichting hangt én we op dit moment Fotowedstrijd Avondlicht hebben, focus ik me op bokeh in het donker.
 
 

Hoe krijg je bokeh-bolletjes?

Normaal gesproken krikg je mooie gekleurde bokeh-bolletjes in je foto met een goede spiegelreflexcamera en een fijne lens. Als je diafragma ver open staat, dus met een laag getal zoals f1.4 of f2.0, dan wordt een onderwerp dichtbij scherp en alles daarachter onscherp. Dus ook lampjes op de achtergrond. Onscherpe lichtvlekjes worden op die manier cirkeltjes, de bokeh. 
 
Diafragma bij bokeh
 
Allemaal leuk en aardig als je een goede spiegelreflexcamara met fijne lens hebt, maar bokehbolletjes maken is wel een van de dingen die ik mis sinds ik alleen nog met een smartphone fotografeer. Het lensje in een smartphone is superklein en daardoor in basis al minder lichtsterk, wat fotograferen in het donker lastig maakt. Het lensje heeft bovendien geen diafragmabladen die mooie zuivere bohek-bolletjes opleveren en de software in het toestel is erop gericht dat alles in beeld scherp is.
 
Toch wilde ik proberen bokehbolletjes te maken met mijn iPhone. Maar dan wel echt tijdens het fotograferen en niet via nabewerking. Ik heb inmiddels ontdekt hoe je dit bokeh-effect kunt krijgen in de foto’s die je met een smartphone maakt. Ik neem je mee op mijn zoektocht naar die leuke bokeh-bolletjes zonder spiegelreflexcamera.
 
Let op: maak je gebruik van een smartphone met dubbele lens, zoals een iPhone 8 Plus, iPhone X of een toptoestel van Android met een dubbele lens? Dan is het allemaal wat makkelijker. Een van de lensjes is dan voor dichtbij en eentje voor verder weg. Dankzij die twee lenzen beschik je over een portretfunctie die precies dat doet wat ik in dit artikel beschrijf. Bokeh maken gaat dan makkelijker dan wanneer je slechts 1 lensje hebt zoals ik in mijn iPhone 6s.
 
 
 

Zo maak je bokeh met je smartphone

Zoals ik al schreef krijg je bokehbolletjes als je onderwerp scherp ik en je achtergrond onscherp. Hoewel je geen diafragma kunt instellen op je mobiel, heeft die camera wel een lensopening, dus ook een diafragmawaarde. Die is altijd hetzelfde. Ik fotografeer met een iPhone 6s en die heeft een standaard diafragmawaarde van f2.2. Doordat dit een laag getal is, kun je een onderwerp van heel dichtbij scherp fotograferen, waarbij de achtergrond onscherp wordt. Zou dat werken met mijn zoektocht naar bokehbolletjes?
 
Ik pak een pluche beestje om te testen. Die fotografeer ik op zo’n 20 centimeter afstand en ik stel scherp op de ogen. Dichterbij kan niet, want dan krijgt de camera het beestje niet scherp. Doordat ik zo dichtbij zit met m’n focuspunt, raakt de achtergrond onscherp. Je ziet dat de kerstboom met lampjes onscherp geworden is en daarmee van de lampjes kleine bolletjes heeft gemaakt. Bingo! Je kunt dus bokehbolletjes maken met een smartphone. 
 
Test met een knuffelbeest bij de kerstboom voor bokeh
 
Het zijn nog geen hele mooie ronde bolletjes, maar we hebben een begin. Ik ga eens kijken wat er gebeurt als ik varieer met de afstand tot de kerstboom. Ik vermoed dat de achtergrond nog onscherper wordt, maar ik wil vooral weten of ik er ook mooiere bokeh mee krijg. Want mooiere bokeh opent de deur naar verfijndere en sfeervollere avondfoto’s. 
 
Voor deze tweede test pak ik een ander diertje, een vogel dat ik uit een kerststukje haal. Ik test er eerst mee direct voor de kerstboom. De lampjes zijn een beetje onscherp, maar het zijn absoluut geen bolletjes. Het oogt zelfs een beetje rommelig. Daarom neem ik nu een meter afstand. Ik stel weer scherp op de kop van de vogel en nu wordt de achtergrond waziger. Ook de lampjes worden waziger en wat ronder. Nu wordt het interessanter. want als ze waziger en ronder worden, dan worden ze dus ook beter naarmate de afstand groter wordt. Ik test het op 2 meter afstand van de kerstboom. Ik stel scherp op de kop van de vogel en inderdaad; de achtergrond wordt nog onscherper en de lichtpuntjes mooi rond. Echte bokeh!
 
3x testen met bokeh
 
Dit werkt natuurlijk met elk object, dus ook met een kaars bijvoorbeeld.
 
Bokeh met een kaars
 
 

Bokeh met een opzetlens

Je hebt net gezien hoe je een onderwerp van dichtbij fotografeert met lampjes op een afstand voor mooie bokeh met je smartphonecamera. Nu we dat weten, is het ook leuk om te proberen wat het effect ervan is met een opzetlensje. Ik gebruik een 4-in-1 opzetlensje van Olloclip. Daarmee heb ik een fisheye-lens, een groothoeklens en twee macrolensjes. De fisheye en de groothoek hebben geen positief effect op de bokeh die ik wil. Door deze lensjes lijkt de kerstboom verder weg, maar daardoor ook de lichtpuntjes veel kleiner. Die wil ik juist groter. De macrolensjes kunnen me wel helpen, want daarbij gaat het er juist weer om dat je objecten van dichtbij fotografeert en daarvan weten we nu dat je daarmee bokeh krijgt. Tijd voor een test.
 
Olliclip 4-in-1 op een iPhone 6s
 
Ik klem de lens aan mijn telefoon en ik schroef de groothoek eraf zodat de 10X macrolens overblijft. Daarmee kan ik niet van een afstand fotograferen, ik moet heel dicht op een onderwerp kruipen met het lensje. De vogel uit de vorige test is dan een beetje saai, dus ik neem nu een kerstbal in de boom. Ik stel scherp op de kristaltekening op de bal, waardoor de lampjes in de boom veranderen in zacht licht met mooie grote bokehbolletjes. Meteen veel mooier dan in de eerste test.
 
De volgende stap is op een meter afstand. Daarbij laat ik het object weg, aangezien het met deze lens echt een heel groot deel van de foto beslaat. Ik kijk dus naar wat de lens van zichzelf doet. Scherpstellen met een macrolens op een meter afstand lukt niet, dus ik krijg meteen de bokehbolletjes in beeld. Ik zie wel wat vertekening, waardoor sommige bolletjes eivormen worden, maar dat hoort bij dit type lens. Je kunt met software die vertekening grotendeels bijstellen, zoals met bijvoorbeeld de app van Olloclip, maar die toelichting gaat voor nu te ver. 
 
Bokeh testen met een Olloclip opzetlens
 
Ik doe nog een stap naar achteren en sta nu op twee meter van de kerstboom. De bokehbolletjes veranderen niet ten opzichte van de vorige stap, maar het leuke is nu wel dat je een vorm ziet ontstaan: de vorm van de kerstboom. Ik mis hierin de spanning die je wel hebt als je een object van dichtbij fotografeert. Maar het gegeven dat je wel de vorm kunt zien van het object dat je van veraf fotografeert, maakt weer nieuwe dingen mogelijk.
 
Ik denk dan vooral aan buiten, waar je lampjes in winkelstraten of op een zomeravondfestival fotografeert om de mooie bolletjespatronen te vangen in een opvallend kader.  
 
Kleurrijke patronen met bokeh
 
Fotografeer jij ook met je smartphone? Met of zonder opzetlens moet je zeker eens proberen de lichtpuntjes in je foto een rol te laten spelen op de achtergrond. Ze maken je een avondfoto nog sfeervoller.


9
Leuk artikel?
Geef hartjes.

Lees meer over Martijn

Martijn schrijft informatieve artikelen die je op weg helpen met een fotowedstrijdthema. Hij fotografeert al sinds zijn 12e met Canon, al gebruikt hij ook vaak zijn iPhone. Naast Fotowedstrijd.club is hij grafisch ontwerper en marketeer van een internetbureau.

Choose your Reaction!
arrow